De onverwachte Russische inval in buurland Oekraïne heeft een geweldige golf van solidariteit op gang gebracht. Ook de oproep van de VAKB aan haar leden heeft onmiddellijk effect gesorteerd. In de lijn van de brief die ik aan al onze leden heb gestuurd heeft een aantal van onze leden tijdelijke herberging voor Oekraïense vluchtelingen ter beschikking gesteld, terwijl anderen belangrijke bedragen steungeld hebben gestort. Dit bewijst dat de oude waarden van medemenselijkheid en zorg voor elkaar geen ijle woorden zijn. Ik wil dan ook allen bedanken die zich voor de vluchtelingen hebben ingezet. Ik vertrouw erop dat in de EU de bevoegde overheden zich voorbereiden op een langdurige opvang, want door het heldhaftige verzet dreigt de Oekraïense crisis immers langer te duren dan verwacht.

Dit brengt me bij de toestand op het terrein. Op dit ogenblik heerst een soort evenwicht tussen aanvallers en verdedigers. Die patstelling bewijst de onverwachte weerbaarheid van de Oekraïners onder leiding van President Zelensky die iedereen verrast heeft met zijn standvastigheid en zijn communicatie-talent. Het is niet uit te sluiten dat deze “stalemate” blijft duren en dat de stand van zaken op het terrein verwordt tot een soort bevroren conflict. Om uit de patstelling te geraken zijn er maar twee wegen: ofwel slaagt een der strijdende partijen erin het evenwicht te zijnen voordele om te buigen, ofwel wordt er tussen beide partijen onderhandeld.

De eerste optie is volop onder weg. Juist om het militaire evenwicht van krachten te doorbreken, poogt Poetin zijn slagkracht te verhogen door het aantal aanvallende troepen te verhogen, door zijn logistieke problemen te overwinnen, door terreur-bombardementen op burgers uit te voeren en de gewetenloze versmachting van een aantal Oekraïense steden zoals Mariupol toe te passen. Daarnaast dreigt Poetin met chemische wapens, of nog erger. Het is alsof de Russische President weet dat hij klem zit, en probeert met allerlei middelen en dreigingen uit deze klem te geraken. Hij lijkt ervan uit te gaan dat voor het zoveel grotere Rusland de tijd in het voordeel speelt. Aan Oekraïense zijde wordt alles in het werkgesteld om de eigen slagkracht te versterken. Daar waar niet enkel Moskou maar ook het Westen ervan uitging dat de “militaire operatie” op enkele dagen afgelopen zou zijn, blijkt nu dat het samenspel van de bewapening uit het Westen met de groeiende motivatie van het Oekraïense leger van Kiev een geduchte tegenstander maakt die op vele plaatsen de Russische invaller een halt heeft weten toe te roepen of zelfs terug te dringen. Het door Zelensky gevraagde vliegverbod boven Oekraïne moge vooralsnog door de NAVO worden afgehouden om escalatie te vermijden, toch blijft de Oekraïense weerstand opmerkelijk. Onderschat nooit de kracht van een land dat voor zijn bestaan vecht.

De tweede optie, nl. onderhandelen, biedt op dit ogenblik weinig uitzicht. Op papier wordt op lager niveau onderhandeld om de kanalen open te houden en om een propaganda-voordeel te behalen. De afgesproken humanitaire corridors worden door Rusland slechts beperkt toegepast, een staakt-het-vuren is nog altijd veraf, de Russische eisen (Oekraïne moet van de NATO afzien, en Rusland moet territoriale toegevingen krijgen) leggen de lat onmogelijk hoog. Pas als het Rusland onmogelijk blijkt om uit de huidige patstelling te geraken zal Moskou aanvaarden om echt te onderhandelen. Op dat ogenblik moet het Westen de hand van Zelensky versterken door hem nauw te betrekken bij het verdere lot van onze sancties tegen Rusland. Zoals alle sancties duurt het wel enige tijd vooraleer die echt pijn doen, maar mettertijd zullen ze de Russische economie onderuit halen. En dat moet Moskou natuurlijk ook weten.

Naast de toestand op het terrein en de mogelijke militaire en diplomatieke opties zijn er heel wat geo-strategische verschuivingen die opvallen. Ik denk hierbij aan de algehele wereldorde en aan de transatlantische verhouding.

Het Westen heeft zich veel vastberadener en eensgezinder getoond dan gedacht. Drie factoren hebben hierin meegespeeld. Eerst blijkt de Europese Unie veel minder verdeeld dan verwacht: de verontwaardiging van onze bevolking, en de toenemende neiging om eensgezind te blijven (denk maar aan Brexit, aan de klimaatregels, aan het steunpakket van 750 miljard) hebben daarin een belangrijke rol gespeeld. Tweedens heeft de machtswissel in Washington een groep mensen terug aan de macht gebracht voor wie Europa wel een onvervangbare partner is. De komst van Biden naar Brussel enkele dagen geleden was daarvan een duidelijke uiting. Het transatlantische overleg over de sancties en over de militaire bijstand aan Oekraïne bewijzen hoezeer Amerika en Europa weer nader tot elkaar gekomen zijn. Ten derde heeft de weerbaarheid van de Duitse regering (denk aan de blokkering van Nordstream Two, en aan de militaire bijstand aan Oekraïne) de kaarten in Europa herlegt.

Wat de geo-strategische gevolgen betreft, valt het mij op dat een aantal grote derde landen de kat uit de boom kijken. Zoals nog bleek bij een recente veroordeling van de Russische inval door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, stellen die landen zich “neutraal” op. Ze kijken vooral naar hun eigenbelang, en wachten op het verloop en op de afloop van de Russische belegering van Oekraïne om stelling te nemen. Grote spelers in de globale economie willen immers niet het risico lopen om hun twee grootste klanten, nl Europa en Amerika, tegen zich in het harnas te jagen.


Onze dank gaat naar baron van Daele voor de redactie van dit artikel.

Gekoppelde artikel(s)

De wereld van morgen
door Mark Eyskens

Net voor zijn tragische dood schreef Stefan Zweig in 1942 zijn pakkende autobiografie: “De wereld van gisteren “....

Pierre de Maere: de nieuwe lieveling van de jeugd !

Op 21 januari bracht Pierre de Maere zijn eerste Extended Play (EP) uit. Deze 20-jarige singer-songwriter uit...

Tuinen- en Kastelentocht
22 mei 2022

De Tuinen-en Kastelentocht van het provinciaal comité van de provincie Luik zal plaatsvinden op zondag 22 mei van...

Uitnodiging voor een voordracht door Guido Gryseels
en een begeleid bezoek van het AfricaMuseum

Graag nodigen wij u uit voor een lezing door de Heer Guido Gryseels, Algemeen Directeur van het AfricaMuseum...

Advertenties

Descriptif section

Ruimtes te huur

Kamers te huur voor uw evenementen

Activiteiten

Descriptif section

Onze partners